على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3641
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
درخت نارنج و ديگر مركبات را عمل مىآورند . نارنجك ( n ranjak ) و ( nar ? renjak ) ا . پ . مصغر نارنج . و قسمى از گلوله توپ كه پس از در رفتن مىتركد . نارنجى ( n ranji ) و ( n renji ) ص . پ . هر چيز كه برنك پوست نارنج باشد . نارنگ ( n rang ) ا . پ . ميوهء يكى از طايفه مركبات كه مأكول و ترش و رنك آن زرد طلايى و به زبان سنسكريت نارنگا گويند . و قسمى از نارنج شيرين كه اين ايام از فرنگستان آورده و معروف بپرتغال مىباشد . نارنگى ( narangi ) ا . پ . قسمتى از مركبات شبيه بنارنج ولى شيرين و خوشمزهتر از نارنج شيرين و پرتغال . نارنگى ( n - rangi ) ا . پ . بىرنگى و رنگ نداشتگى . نارو ( n ru ) ا . پ . پرندهء خوش آواز مانند بلبل . و پيوك و رشتهاى كه بر اعضاى مردم بر مىآيد و بتازى عرق مدنى گويند . ناروا ( n r - v ) ا . پ . ناربا و آش انار . و حرارت و گرمى . ناروا ( n - rav ) ص . پ . چيزى كه جايز و روا نباشد و رايج نبود و قابل داد و ستد نباشد . و غير مشروع و حرام و خلاف شرع و ناشايسته و نالايق . و ناروا شدن : حرام شدن . ناروان ( n r - v n ) ا . پ . آلوبالو . و تاجريزى و عنب الثعلب . و نارون . و گلنار . و لب ناروان : لب سرخ . ناروان ( n - rav n ) ص . پ . پست و فرومايه و غير رايج . و راكد و ايستاده و غير جارى . و بىجان و بىروح و جامد . و ساكن و غير متحرك . و بازار كساد . ناروان بالا ( n r - v n - b l ) و ناروان قد ( n r - v n - qad ) ص . پ . بلند مانند درخت نارون . ناروانى ( n - rav ni ) ا . پ . كسادى داد و ستد و كسادى بازار . و عدم آراستگى و انتظام ملك . و حرمت و عدم مشروعيت . نارور ( n r - var ) ص . پ . دخترى كه پستان وى مانند انار گرد و برآمده باشد . نارون ( narvan ) ا . پ . درختى بغايت خوش اندام و پر برك و سايهدار . و درخت آلوبالو . و نام بيشهاى در مازندران نزديك بيشهء تهميشه . نارون ( n r - von ) ا . پ . ناربن و درخت انار . نارون ( n ravan ) ص . پ . نرم و صاف و مهرهدار . و تر و تازه . و شاخهء بلند و افراشته از درخت كه باد آن را مىجنباند . و درخت ناغ . و درخت طبرخون . ناروند ( n r - vand ) ا . پ . درخت نارون . ناروه ( n ruh ) ا . پ . پرندهء خوش آواز مانند بلبل كه نارو نيز گويند . ناروه ( n ruh ) و ( n rve ) ا . پ . زبانهء ترازو . ناره ( n re ) ا . پ . زبانهء ترازو . و سنگى كه بدان چيزى را وزن مىكنند . و ريسمان گنده . و ناله و زارى . و ناره قپان : سنك قپان . و زبانهء قپان . نارى ( n ri ) ا . پ . جامهء پوشيدنى . نارى ( n ri ) ا . پ . مأخوذ از سنسكريت - زن مقابل مرد . نارى ( n ri ) ص . پ . منسوب به آتش و آتشى و دوزخى و جهنمى . ناريت ( n riyyat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خشمگينى و غضبناكى و آتشين مزاجى و تندى . ناريدن ( n ridan ) ف ل . م . پ . شكار كردن و گرفتن و گرفتار كردن . و بزرك كردن . و دراز شدن . نارين ( n rin ) ص . پ . تر و تازه . و تابان و روشن و صاف و براق . و ظريف و آراسته . نارين قماش ( n rin - qom c ) ا . پ . پارچهء ظريف خوب . نارين قلعه ( n rin - qal'e ) ا . پ . نام قلعهاى در جانب غربى بغداد . ناز ( n z ) ا . پ . فخر و افتخار و تكبر و خودمنشى و لاف و نوازش . و تسلا . و دلفريبى و كرشمه و غمزه و شيوه و غمزهء شهوتانگيز . و بهانه و حيله و بهانهء از روى تزوير و امتناع . و زيبايى و ظرافت و جمال و خوبى . و ريا و تزوير . و ملايمت و نرمى . و غمزه و دلفريبى كه عاشق بمعشوق خود مىكند و از آن نوازش مىخواهد و بهانهاى كه كودك از مادر و پدر خود مىگيرد و از آنها تسلا و دلنوازى مىجويد . و جوان و تر و تازه و نورسته و نوخيز . و سرو كوهى و صنوبر و شمشاد . و ناز نو روز : نام نوايى از موسيقى . و ناز و نياز كردن : استدعا نمودن و تضرع كردن و التماس كردن . و گلناز : يك قسم گل الوانى كه در آفتاب شكفته مىگردد . نازاد ( n - z d ) ص . پ . عقيم و بىبار و بىبر . نازآفرين ( n z - frin ) ص . پ . پديد آورنده خوشى و خرمى . و پديد گشتهء از فخر و تكبر . و با ملايمت و نرمى ساخته شده . نازان ( n z n ) ص . پ . نازكننده